रत्नागिरी जिल्ह्यातील दादासाहेब सरफरे विद्यालयात सायबर सुरक्षेचा जागर

‘सायबर शिक्षा फॉर सायबर सुरक्षा’ अभियानाला विद्यार्थ्यांचा भरभरून प्रतिसाद

​संगमेश्वर:

वाढत्या डिजिटल युगात स्मार्टफोन, इंटरनेट आणि सोशल मीडियाचा वापर जितका वाढला आहे, तितकाच सायबर गुन्ह्यांचा धोकाही अधिक गडद होत चालला आहे. या पार्श्वभूमीवर विद्यार्थ्यांना डिजिटल जगतात वावरताना सुरक्षिततेचे धडे देण्यासाठी एका महत्त्वपूर्ण उपक्रमाचे आयोजन करण्यात आले होते. संगमेश्वर तालुक्यातील दादासाहेब सरफरे विद्यालय, बुरंबी येथे गोगटे-जोगळेकर महाविद्यालय (रत्नागिरी) च्या ‘सायबर वॉरियर क्लब’ आणि ‘क्विक हील फाउंडेशन’ यांच्या संयुक्त विद्यमाने ‘सायबर शिक्षा फॉर सायबर सुरक्षा’ या विशेष अभियानांतर्गत सायबर जागरूकता सत्राचे यशस्वी आयोजन करण्यात आले. या सत्राच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांनी सायबर सुरक्षेचे बारकावे समजून घेतले आणि ऑनलाइन जगतात सतर्क राहण्याचा निर्धार केला.

​आजच्या तंत्रज्ञानप्रचूर काळात अगदी शालेय वयापासूनच मुलांचा इंटरनेट आणि सोशल मीडियाशी थेट संबंध येत आहे. ऑनलाइन अभ्यासापासून ते मनोरंजनापर्यंत तंत्रज्ञानाचा मोठ्या प्रमाणावर वापर होत असताना, अजाणतेपणी विद्यार्थी किंवा त्यांचे कुटुंब सायबर भामट्यांच्या जाळ्यात अडकण्याची शक्यता असते. हेच धोके ओळखून विद्यार्थ्यांना सायबर गुन्ह्यांपासून सुरक्षित ठेवणे, वैयक्तिक माहितीचे संरक्षण कसे करावे याचे ज्ञान देणे आणि एकूणच डिजिटल सुरक्षेबाबत त्यांची जाणीव समृद्ध करणे, हा या संपूर्ण कार्यक्रमाचा मुख्य उद्देश होता.

​सत्रादरम्यान मार्गदर्शकांनी विद्यार्थ्यांना दैनंदिन आयुष्यात सामोरे जाव्या लागणाऱ्या विविध सायबर धोक्यांची आणि त्यावरील उपायांची अत्यंत सोप्या व प्रांजळ भाषेत माहिती दिली. यामध्ये प्रामुख्याने मॉर्फिंग (Morphing), ओटीपी फ्रॉड (OTP Fraud), मजबूत पासवर्डचे महत्त्व आणि बँकिंग फ्रॉड यांसारख्या अत्यंत महत्त्वाच्या विषयांचा समावेश होता. ऑनलाइन विश्वात फोटोंचा गैरवापर करून केले जाणारे मॉर्फिंग म्हणजे काय आणि त्यापासून स्वतःचा बचाव कसा करावा, हे विद्यार्थ्यांना उदाहरणांसह समजावून सांगण्यात आले. याशिवाय, कोणत्याही अनोळखी व्यक्तीसोबत किंवा संशयास्पद फोन कॉलवर आपला ओटीपी (OTP) का शेअर करू नये, याचे गांभीर्य विद्यार्थ्यांच्या मनावर बिंबवण्यात आले.

​तसेच, आपले विविध ऑनलाइन अकाउंट सुरक्षित ठेवण्यासाठी गुंतागुंतीचा व मजबूत पासवर्ड कसा तयार करावा आणि तो कोणाशीही शेअर करू नये, याचे तंत्र शिकवण्यात आले. सध्या मोठ्या प्रमाणावर होणाऱ्या ऑनलाइन बँकिंग आणि आर्थिक फसवणुकीच्या प्रकारांवर प्रकाश टाकत, आर्थिक व्यवहार करताना कोणती काळजी घेतली पाहिजे, याविषयी सविस्तर मार्गदर्शन करण्यात आले.

​ऑनलाइन वावरताना कोणत्याही संशयास्पद मेसेजवर किंवा अनोळखी लिंकवर घाईघाईत क्लिक न करता आधी त्याची सत्यता पडताळणे किती गरजेचे आहे, यावर विशेष भर देण्यात आला. आपली वैयक्तिक व गोपनीय माहिती सुरक्षित ठेवणे आणि ऑनलाइन ओळख झालेल्या अनोळखी व्यक्तींवर सहजासहजी विश्वास न ठेवणे, हाच सायबर सुरक्षेचा मुख्य मंत्र असल्याचे यावेळी स्पष्ट करण्यात आले. सत्रात केवळ व्याख्यान न देता विद्यार्थ्यांशी थेट संवाद साधण्यात आला. विद्यार्थ्यांच्या दैनंदिन इंटरनेट वापराशी संबंधित शंकांचे निरसन करण्यासाठी प्रश्नोत्तरांचे खास सत्र आयोजित करण्यात आले होते. यामध्ये विद्यार्थ्यांनी अत्यंत मोकळेपणाने आपले प्रश्न विचारले आणि मार्गदर्शकांनीही त्यांना मार्गदर्शक उत्तरे दिली.

​या महत्त्वपूर्ण सत्रासाठी गोगटे-जोगळेकर महाविद्यालयातील ‘सायबर वॉरियर्स’ सृष्टी पाटील, श्रावण बोथाले, राज गुरव आणि आयुष्य संगारे यांनी अत्यंत सक्रिय सहभाग घेतला. तरुण वॉरियर्सनी शालेय विद्यार्थ्यांशी मैत्रीपूर्ण वातावरणात संवाद साधत सायबर सुरक्षेचे महत्त्व पटवून दिले. ऑनलाइन जगतात जबाबदार नागरिक म्हणून कसे वावरावे, याचे उत्तम धडे त्यांनी आपल्या सादरीकरणातून दिले.

​सत्रादरम्यान दादासाहेब सरफरे विद्यालयातील विद्यार्थ्यांनी अतिशय उत्सुकता दाखवत पूर्ण वेळ सहभाग नोंदवला. विशेषतः ओटीपी फ्रॉड, सुरक्षित पासवर्ड आणि बँकिंग सुरक्षा यांसारख्या रोजच्या व्यवहारांशी निगडित विषयांवर चर्चा झाल्यामुळे विद्यार्थ्यांना या विषयाचे गांभीर्य सहजतेने उमजले. या सत्रातून मिळालेल्या मोलाच्या माहितीच्या आधारे भविष्यात ऑनलाइन व्यवहार करताना अधिक सतर्क राहणे, आपली माहिती सुरक्षित ठेवणे आणि संशयास्पद डिजिटल हालचालींपासून सावध राहणे, याबाबत विद्यार्थ्यांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर जागरूकता निर्माण झाल्याचे पाहायला मिळाले.

​’सावध राहा, सुरक्षित राहा आणि जबाबदारीने डिजिटल जगाचा वापर करा’ या मोलाच्या आणि सकारात्मक संदेशाने या प्रेरणादायी सत्राची सांगता झाली. शालेय पातळीपासूनच विद्यार्थ्यांमध्ये सायबर सुरक्षेची अशी जाणीव निर्माण करणारे उपक्रम जर सातत्याने राबवले गेले, तर भविष्यात ‘सायबर सुरक्षित भारत’ घडविण्याच्या राष्ट्रीय स्वप्नाला नक्कीच मोठी ताकद आणि हातभार लाभेल, असा विश्वास यावेळी उपस्थित मान्यवरांनी व आयोजकांनी व्यक्त केला.